Knobbelzwaan

De knobbelzwaan is een grote witte watervogel met een lange wit/geelachtige nek en wordt zo’n anderhalve meter. Op zijn voorhoofd, boven zijn oranje snavel, zit een zwarte knobbel. Met kleur en knobbel onderscheidt hij zich van de grotere wilde zwaan en de kleine zwaan. Die hebben trouwens gele snavels. Hij is vaak te vinden in plantsoenen en meren en eet daar waterplanten en gras. De knobbelzwaan blijft bij warme winters in Nederland.

knobbelzwaan-fbe.g.jpg

WAAROM BEHEER NODIG IS

De knobbelzwaan is een beschermde diersoort. De soort brengt in sommige streken echter schade aan het grasland van boeren aan. Jonge onvolwassen knobbelzwanen leven tot in mei in grote groepen samen, ze vreten aan landbouwgewassen, vertrappen gewassen en bevuilen grasland met uitwerpselen.

HOE VOORKOM JE SCHADE

Op plekken waar schade dreigt, mogen knobbelzwanen het hele jaar worden verjaagd en geschoten door het nemen van preventieve maatregelen (provinciale vrijstelling). Denk daarbij aan het ophangen van lappen, zakken of linten, het plaatsen van vlaggen of schriklint (langs oevers) en knalmiddelen. Kijk voor meer informatie naar de preventiekit zwanen van het Faunafonds, onderdeel van Bij12.

WANNEER PREVENTIE NIET HELPT

De knobbelzwaan mag om schade aan bepaalde landbouwgewassen te voorkomen het gehele jaar worden verjaagd (provinciale vrijstelling) en als nodig geschoten. Ook is het in dat geval toegestaan nesten te zoeken en de eieren te schudden of leeg te prikken. Daarbij geldt:

PROVINCIALE VRIJSTELLING ONTHEFFING

Gewas:

blijvend grasland

graan

graszaad

mais

groenten in bedrijfsmatige teelt

Periode: jaarrond
Nestbehandeling

Gewas:

nieuw ingezaaid grasland

Periode: jaarrond

Zie de tekst van de vrijstelling en ontheffing voor de overige voorwaarden.

Voor de knobbelzwaan blijft de ontheffing Besluit 17 (2014) en Besluit 3 (2016) uitsluitend bestaan voor schade op het gewas ‘nieuw ingezaaid grasland’.
Hier kiest u dus afhankelijk van het gewas of u gebruik maakt van een provinciale vrijstelling of van een ontheffing.
Ook is in de gehele provincie nestbehandeling is toegestaan.

Let er bij het gebruik van de ontheffing op dat het niet is toegestaan om knobbelzwanen te doden voor zover deze zich ophouden in groepen van de diersoort kleine zwaan of wilde zwaan en het is niet toegestaan om in foerageergebieden knobbelzwanen te doden indien er overwinterende ganzen aanwezig zijn.

Lees meer in het Faunabeheerplan Algemene soorten voor achtergronden.

HET WETEN WAARD

  • De vleugels van de knobbelzwaan hebben een spanwijdte tot 2,5 meter!
  • De kuikens van knobbelzwanen zijn wit, anderen zijn grijs. Pas in het tweede jaar zijn ze allemaal wit.
  • De knobbel van het mannetje is in het voorjaar groter en zijn snavel is dan roder.

MEER WETEN

- over de leefwijze van de knobbelzwaan: Vogelbescherming/knobbelzwaan
- over de aantallen en verspreiding van knobbelzwanen in Nederland: Sovon/knobbelzwaan