Brandgans (Branta leucopsis)
De brandgans is een middelgrote gans met een opvallende zwart-witte tekening en een kenmerkende witte kop. Van oorsprong is het een trekvogel die in Rusland broedt en in Nederland overwintert. Tegenwoordig blijft echter een groot deel van de populatie het hele jaar door in Noord-Holland.
Brandganzen eten vooral gras, maar ook restproducten van de landbouw, zoals graan, suikerbieten, aardappelen en maïs. Door het intensieve grazen kan de soort aanzienlijke schade veroorzaken aan landbouwgewassen. Ook in natuurgebieden heeft dit effect: graslanden worden kort afgegraasd en andere plantensoorten krijgen minder kans om te groeien.
Om schade te beperken, worden eerst preventieve maatregelen ingezet. Denk hierbij aan het verjagen van de ganzen met visuele en geluidsmiddelen en het aanwijzen van speciale foerageergebieden waar de dieren ongestoord mogen verblijven. Als deze maatregelen niet voldoende helpen, kan aanvullend beheer worden toegepast, zoals ondersteunend afschot, het behandelen van nesten en het uitvoeren van ruivangsten. De juridische basis hiervoor ligt in de Wet natuurbescherming en de vergunningen die de provincie afgeeft. Daarbij gelden strikte voorwaarden voor het gebied, de periode, de gebruikte middelen en de rapportage.
Opvallend is dat de brandganzenpopulatie sinds de jaren negentig sterk is gegroeid en dat de vogels steeds langer in het voorjaar in Nederland blijven. Hierdoor neemt de schade aan graslanden verder toe.
Rondom Schiphol gelden bovendien extra maatregelen voor de vliegveiligheid, omdat grote groepen (brand)ganzen een risico kunnen vormen voor het vliegverkeer.
Actuele informatie over het beheer is te vinden in de Faunakalender Noord-Holland. Meer informatie over de soort is beschikbaar via de website van Sovon. Meer over ganzenbeheer staat in het Faunabeheerplan Ganzen 2025 – 2031 NH.
